Sở hữu ngay tài khoản riêng cho mình để dễ dàng xem, thêm các món trang sức yêu thích vào giỏ hàng, thanh toán nhanh chóng cùng nhiều trải nghiệm thú vị khác.
Cúng giao thừa là một buổi lễ truyền thống được tổ chức vào đêm 30 đến sáng mùng 1 tết. Mang ý nghĩa chào mừng năm mới, tạ ơn, sám hối và cầu mong năm mới bình an, thuận lợi. Cùng Tierra Diamond tìm hiểu chi tiết hơn về nghi thức cúng giao thừa, thắp […]
Cúng giao thừa là một buổi lễ truyền thống được tổ chức vào đêm 30 đến sáng mùng 1 tết. Mang ý nghĩa chào mừng năm mới, tạ ơn, sám hối và cầu mong năm mới bình an, thuận lợi. Cùng Tierra Diamond tìm hiểu chi tiết hơn về nghi thức cúng giao thừa, thắp hương giao thừa, mâm cúng, văn khấn và một số điều kiêng kỵ khi cúng giao thừa trong bài viết dưới đây nhé!
Cúng giao thừa (còn gọi là lễ Trừ Tịch) là nghi lễ quan trọng diễn ra vào đêm 30 Tết Âm lịch, đúng thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Theo truyền thống, lễ cúng bắt đầu trong khoảng giờ Tý, từ 23h ngày 30 Tết đến 1h sáng mùng 1. Đây được xem là thời khắc linh thiêng nhất trong năm, khi con người hướng về Trời Đất và tổ tiên để tạ ơn, sám hối và cầu mong năm mới bình an, thuận lợi.
1. Cúng giao thừa ở đâu? Cúng giao thừa trong nhà hay ngoài trời?
Lễ cúng giao thừa thường sẽ diễn ra ở bàn thờ gia tiên trong nhà và ngoài trời.
Người Việt tin rằng mỗi năm có một vị Hành Khiển thay mặt Ngọc Hoàng cai quản nhân gian. Đến đêm giao thừa, vị thần cũ bàn giao công việc cho vị thần mới. Vì vậy, mâm cúng ngoài trời có ý nghĩa tiễn đưa Hành Khiển của năm cũ và nghinh đón Hành Khiển của năm mới, mong vị thần mới chứng giám và ban phước lành cho gia đình.
Song song đó, gia chủ chuẩn bị mâm cúng trong nhà để dâng lên bàn thờ gia tiên, mời ông bà về sum họp và phù hộ cho con cháu bước sang năm mới bình an, thuận lợi. Đây là lý do lễ cúng giao thừa truyền thống luôn có hai mâm cúng với hai ý nghĩa khác nhau nhưng đều thể hiện lòng tôn kính và tri ân.
Lễ cúng giao thừa thường được diễn ra ở bàn gia tiên và trước cửa nhà
Lễ cúng giao thừa được cử hành vào thời khắc kết thúc năm cũ chuyển sang năm mới, tức giờ Tý – từ 23 giờ ngày 29 tết đến 1 giờ mùng 1 Tết. Việc thắp hương giao thừa sẽ diễn ra vào đúng 0h sáng mùng 1 Tết.
Mâm cúng giao thừa gồm những gì?
1. Cách bày mâm cúng giao thừa ngoài trời
Một mâm cúng giao thừa ngoài trời được đặt ở trước cửa nhà hoặc sân nhà sẽ bao gồm các lễ vật sau:
Gà trống luộc nguyên con: Gia chủ thường chọn gà tươi, khỏe, mào đỏ đẹp. Gà được luộc chín nguyên con, đặt ngay ngắn trên đĩa với tư thế đầu hướng lên, thể hiện sự trang trọng. Nhiều gia đình kê gà trên xôi gấc hoặc lá chanh để tăng thêm vẻ đẹp và ý nghĩa cát tường.
Xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, sung túc và khởi đầu tốt đẹp. Xôi gấc cũng là món phổ biến trong các nghi lễ đầu năm vì mang ý nghĩa thịnh vượng.
Bánh chưng hoặc bánh tét: Là biểu tượng của Tết cổ truyền, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và khát vọng ấm no.
Hoa tươi: Thường dùng hoa cúc vàng hoặc lay ơn vì màu sắc trang nhã, thể hiện sự kính trọng với thần linh. Trầu cau: Đại diện cho sự hòa hợp, thủy chung và trọn vẹn – một lễ vật không thể thiếu trong các nghi thức truyền thống.
Rượu và nước sạch: Bày tỏ lòng thành và dùng để dâng mời các vị thần.
Hương, đèn nến: Tạo không gian thanh tịnh, giúp kết nối giữa con người và cõi tâm linh trong đêm giao thừa.
Mâm ngũ quả: Tượng trưng cho ngũ hành, cầu mong đủ đầy. Mỗi vùng có cách chọn quả khác nhau; miền Nam thường chọn mãng cầu – dừa – đu đủ – xoài – sung, còn miền Bắc thường chuẩn bị chuối, bưởi, quýt, táo hoặc các loại trái cây theo mùa.
Vàng mã: Được dâng để tạ ơn thần linh đã phù hộ trong năm cũ và cầu mong bình an trong năm mới. Gia chủ chỉ nên chuẩn bị ở mức vừa phải, đúng tinh thần văn hoá truyền thống.
Cách bày mâm cúng giao thừa ngoài trời
2. Cách bày mâm cúng giao thừa trong nhà
Mâm cúng giao thừa trong nhà được đặt trên bàn thờ gia tiên thường bao gồm:
Bánh chưng hoặc bánh tét: Là biểu tượng của Tết cổ truyền, tượng trưng cho sự trọn vẹn, đủ đầy và gắn bó với cội nguồn.
Mâm ngũ quả: Đại diện cho ngũ hành và ước nguyện về sự thịnh vượng. Các gia đình có thể chọn trái cây theo mùa hoặc theo quan niệm từng vùng.
Trầu cau, rượu, trà: Trầu cau gắn liền với ý nghĩa hòa hợp, thủy chung, rượu và trà là thức uống truyền thống dùng để dâng mời tổ tiên.
Xôi gấc, chè: Hai món này mang sắc thái tươi vui, tượng trưng cho sự tốt lành và may mắn. Gia chủ có thể chọn chè trôi nước, chè đậu trắng hoặc chè hoa cau tùy thói quen vùng miền.
Hoa tươi: Thường sử dụng hoa cúc vàng, hoa đào hoặc hoa mai để tạo không khí thanh nhã, trang trọng trên bàn thờ.
Đèn nến và nhang: Ánh sáng đèn nến và hương khói giúp không gian cúng lễ thêm ấm cúng, thể hiện sự thành tâm khi kính mời tổ tiên về sum họp.
Món mặn: Ngoài gà luộc – món phổ biến trên mâm cúng, nhiều gia đình còn chuẩn bị các món truyền thống như canh măng, thịt đông, giò lụa, nem rán, dưa hành (miền Bắc) hoặc canh khổ qua nhồi thịt, thịt kho hột vịt (miền Nam). Những món ăn này thể hiện mong ước vượt qua khó khăn, hướng đến năm mới thuận lợi và ấm no.
Cách bày mâm cúng giao thừa trong nhà
Văn khấn giao thừa
1. Văn khấn giao thừa trong nhà
“Nam mô A-Di-Đà Phật (3 lần)
Nam mô Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
Nam mô Đông Phương Giáo Chủ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật
Nam mô Đức Bồ tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần, các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh
Nay phút giao thừa năm Giáp Thìn với năm Ất Tỵ. Chúng con là:… sinh năm:…, hành canh:… tuổi, ngụ tại:…
Phút giao thừa vừa điểm, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, tín chủ chúng con thành tâm tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật-Thánh, dâng hiến Tôn thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ thần, Phúc đức chính thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài thần, các ngài bản gia Táo phủ thần quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Con lại kính mời các cụ tiên linh, cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự cát tường, bốn mùa được bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.
Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.Nam mô A-Di-Đà Phật (3 lần).
Lạy 3 lạy.”
Văn khấn giao thừa trong nhà
2. Văn khấn cúng đêm giao thừa ngoài trời
Dưới đây là bản văn khấn giao thừa ngoài trời trích theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam – NXB Văn hóa Thông tin:
Nam mô A di đà Phật!
Nam mô A di đà Phật!
Nam mô A di đà Phật!
Kính lạy:
Đức đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
Hoàng Thiên hậu Thổ chư vị Tôn Thần.
Ngài Cựu niên Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn hành binh chi thần, Lý Tào phán quan.
Ngài đương niên Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lực thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan.
Ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.
Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Ngài định Phúc Táo quân, các Ngài Địa Chú Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này.
Nay là giờ phút Giao thừa năm Ất Tỵ,
Chúng con là:… Ngụ tại:…
Phút thiêng Giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, Tam Dương khai Thái, vạn tượng canh tân. Nay ngài Thái Tuế chí đức Tôn Thần trên vâng lệnh Thượng Đế giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về Triều để khuyết, lưu Phúc, lưu Ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban Tài tiếp Lộc.
Nhân buổi tân xuân, chúng con thành tâm sửa biện hương hoa vật phẩm, nghi lễ cúng trần, dâng lên trước Án. Cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nét tâm hương dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cai Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn hành binh chi thần, Lý Tào phán quan, ngài đương niên Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lục thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan, Ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương, Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Ngài định Phúc Táo quân, Ngài Phúc Đức chính thần, các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long mạch tài Thần, Ngài Bản Gia Táo quân, các ngài Địa Chú Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này. Cúi xin giám lâm trước Án, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho chúng con: Minh niên khang thái, trú dạ cát tường. Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng phần lợi lộc. Âm phù – Dương trợ, sở nguyện tòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.
Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Văn khấn cúng đêm giao thừa ngoài trời
Nghi thức cúng giao thừa Ất Tỵ 2025
Dưới đây là trình tự nghi thức cúng giao thừa phổ biến và cơ bản:
Bước 1: Bày đồ cúng (tính toán thời gian để kịp cúng giao thừa vào lúc 0h).
Bước 2: Đúng 0h ngày mùng 1 tết sẽ bắt đầu thắp hương, khấn vái từ bàn cúng bên ngoài vào trong nhà.
Bước 3: Đợi đến khi nhang tàn một nửa hoặc tàn hết, bắt đầu đốt giấy tiền vàng mã. Sau đó, gia đình có thể đi chùa đầu năm để cầu may mắn và điều lành.
Những lưu ý khi cúng giao thừa
Cúng giao thừa là nghi lễ quan trọng mở đầu năm mới, vì vậy gia chủ cần chuẩn bị chu đáo và thực hiện đúng trình tự để buổi lễ diễn ra trang trọng, trọn vẹn ý nghĩa.
Thực hiện lễ cúng ngoài trời trước: Theo phong tục truyền thống, gia chủ nên làm lễ ngoài trời trước để tiễn vị Hành Khiển của năm cũ và nghinh đón vị Hành Khiển mới. Sau khi hoàn tất, gia đình mới tiến hành cúng trong nhà để mời tổ tiên về sum họp.
Chuẩn bị đủ hai mâm cúng: Một mâm cúng ngoài trời dâng thần linh và một mâm cúng trong nhà dâng gia tiên. Đây là nét văn hoá đã tồn tại lâu đời trong nghi lễ Trừ Tịch của người Việt.
Có thể cúng mặn, chay hoặc cúng ngọt: Tùy điều kiện và tín ngưỡng gia đình. Nếu dâng mâm mặn hoặc mâm chay phụ, gia chủ có thể đặt ở bàn nhỏ phía dưới bàn thờ chính. Trên bàn thờ chính nên đặt các lễ vật truyền thống như hoa tươi, hương đèn, bánh chưng, xôi chè và tiền vàng.
Không bày đồ trang trí lạ trên bàn thờ: Những vật dụng mang tính chất phô trương như cành vàng lá ngọc, đồ không phù hợp văn hoá thờ cúng truyền thống đều nên tránh để giữ sự trang nghiêm.
Không đốt vàng mã trong lúc hành lễ: Phong tục phổ biến hiện nay là chỉ hóa vàng sau khi hoàn tất lễ cúng. Đốt trong lúc làm lễ có thể gây phân tán, mất trang nghiêm và không phù hợp với quy tắc cúng bái truyền thống.
Những lưu ý khi cúng giao thừa
Những điều kiêng kỵ cần tránh trong đêm giao thừa
Theo quan niệm dân gian, bạn cần chú ý những điều kiêng kỵ sau để tránh những điều không may:
Tránh nói lời xui rủi.
Không cãi vã, gây gổ, lớn tiếng.
Tránh làm vỡ đồ đạc hoặc gây tiếng động lớn.
Không soi gương vào thời khắc giao thừa.
Tránh làm đổ dầu.
Không phơi quần áo qua đêm giao thừa.
Không đổ rác, quét rác trong đêm giao thừa.
Hạn chế cầm kéo.
Các phong tục truyền thống đêm giao thừa cần biết để lộc cả năm
Một số phong tục truyền thống vào đêm giao thừa được cho là sẽ giúp năm mới may mắn và tài lộc:
Chọn hướng xuất hành: Sau lễ cúng giao thừa, nhiều gia đình chọn giờ đẹp và hướng hợp tuổi để xuất hành với mong muốn gặp may mắn trong công việc, sức khỏe và tài lộc. Tục xuất hành đầu năm xuất phát từ niềm tin rằng khởi đầu thuận lợi sẽ mang lại hanh thông cho cả năm. Hướng và thời gian thường được xem theo lịch phong thủy, tùy mỗi gia chủ.
Mua muối đêm giao thừa: Tục “đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” vẫn được duy trì đến nay. Muối mang ý nghĩa xua đuổi điều xấu và giữ gìn sự đầm ấm trong gia đình. Vì vậy, sau giao thừa, người ta thường mua một gói muối nhỏ gói trong giấy đỏ hoặc vàng để lấy may, mong gia đạo hòa thuận, gắn kết.
Xông đất: Xông đất là phong tục lâu đời, trong đó người đầu tiên bước vào nhà đầu năm được xem là người mang theo vận khí tốt cho gia chủ. Người xông đất có thể được lựa chọn trước dựa trên tuổi, mệnh hoặc đến một cách tự nhiên. Nhiều gia đình coi trọng phong tục này vì tin rằng sự phù hợp sẽ đem lại may mắn và tài lộc trong cả năm mới.
Chúc Tết: Khi bước sang thời khắc đầu tiên của năm mới, mọi người trao nhau những lời chúc bình an, may mắn và thuận hòa. Đây là nét đẹp văn hoá thể hiện tình cảm, sự sum vầy và mong muốn điều tốt lành cho nhau.
Mừng tuổi: Phong tục mừng tuổi (lì xì) được thực hiện ngay trong đêm giao thừa hoặc sáng mùng 1. Người lớn tặng trẻ em phong bao đỏ với số tiền tượng trưng, mang ý nghĩa cầu chúc sức khỏe, học hành hanh thông. Trẻ con chúc ông bà, cha mẹ sống lâu, mạnh khỏe; ông bà thì gửi lời chúc lại về thành công và may mắn cho con cháu.
Đi lễ chùa: Nhiều người chọn đến chùa hoặc đền sau lễ giao thừa để cầu bình an, hạnh phúc và thuận lợi trong năm mới. Đây là thời điểm tâm linh đặc biệt, giúp mọi người khởi đầu năm mới với sự thanh thản và an lành.
Hái lộc: Sau khi lễ chùa, nhiều người hái một cành lộc nhỏ để mang về nhà, tượng trưng cho lộc mới và may mắn đầu năm. Cành lộc được cắm trên bàn thờ gia tiên đến khi khô tự nhiên. Một số người không bẻ lộc mà nhận hương lộc từ chùa: thắp một nén hương rồi mang về cắm trước bàn thờ gia đình để cầu bình an.
Các phong tục truyền thống đêm giao thừa cần biết để lộc cả năm
Giải đáp thắc mắc thường gặp về cúng giao thừa (FAQ)
1. Cúng giao thừa xong có được hoá vàng ngay không?
Theo phong tục ở nhiều địa phương, vàng mã cúng giao thừa ngoài trời có thể được hóa ngay sau khi lễ hoàn tất và hương gần tàn. Còn vàng mã cúng giao thừa trong nhà thường được giữ lại đến ngày hóa vàng từ mùng 3 đến mùng 10 Tết, khi gia đình làm lễ tiễn tổ tiên trở về cõi âm.
2. Thắp hương giao thừa lúc mấy giờ?
Thời điểm đẹp nhất để thắp hương giao thừa là đúng 0 giờ đêm lúc sang mùng 1 Tết, thời khắc giao thoa giữa năm cũ và năm mới.
3. Mâm cúng giao thừa đặt ở đâu?
Mâm cúng giao thừa sẽ được đặt ở bàn thờ gia tiên và trước nhà hoặc trong sân nhà.
4. Muộn nhất mấy giờ phải cúng giao thừa?
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng giao thừa nên được thực hiện trong khoảng giờ Tý, tức từ 23h đêm 30 Tết đến trước 1h sáng mùng 1. Đây là thời điểm các vị Hành Khiển bàn giao và an vị, vì vậy nếu cúng quá muộn thì nghi lễ sẽ không còn trọn ý nghĩa chuyển giao năm cũ năm mới theo quan niệm dân gian.
Sau bài viết trên, bạn đã biết được cúng giao thừa là gì, cách bày mâm cúng giao thừa, văn khấn giao thừa và ngày giờ cúng rồi phải không? Hy vọng những thông tin mà Tierra Diamond cung cấp sẽ giúp bạn hiểu thêm về nghi thức Tết truyền thống của ông cha nhé!
Tôi là Quý Ngân, một người có nhiều năm kinh nghiệm và có sự yêu thích đặc biệt với việc chia sẻ các thông tin hữu ích trên các nền tảng online. Tôi biết cách xây dựng ý tưởng, nắm bắt kịp thời các xu hướng thịnh hành, nghiên cứu và chọn lọc tài liệu để tạo ra các nội dung phù hợp, hấp dẫn và chính xác.
