Sở hữu ngay tài khoản riêng cho mình để dễ dàng xem, thêm các món trang sức yêu thích vào giỏ hàng, thanh toán nhanh chóng cùng nhiều trải nghiệm thú vị khác.
[wc_login_form_bbloomer]
Tạp chất trong kim cương là gì? 16 loại tạp chất kim cương
Tạp chất trong kim cương còn được gọi là bao thể kim cương đóng vai trò rất quan trọng khi định giá kim cương. Vậy những tạp chất đó là gì? Có những loại nào? Ảnh hưởng như thế nào đến giá kim cương? Được thể hiện ở đâu trên giấy kiểm định GIA? Tất […]
Tạp chất trong kim cương còn được gọi là bao thể kim cương đóng vai trò rất quan trọng khi định giá kim cương. Vậy những tạp chất đó là gì? Có những loại nào? Ảnh hưởng như thế nào đến giá kim cương? Được thể hiện ở đâu trên giấy kiểm định GIA? Tất cả sẽ được Tierra Diamond bật mí ngay sau đây!
1. TẠP CHẤT TRONG KIM CƯƠNG (DIAMOND INCLUSIONS) LÀ GÌ?
1.1 Khái niệm tạp chất trong kim cương
Tạp chất trong kim cương (Diamond Inclusions) hay bao thể trong kim cương là những đặc điểm nằm bên trong viên kim cương, hình thành trong quá trình kết tinh tự nhiên như khoáng chất, tinh thể, vết nứt hoặc các đặc điểm cấu trúc khác. Tạp chất có thể ảnh hưởng đến độ trong suốt, độ bền và giá trị thương mại của viên kim cương.
Tạp chất trong kim cương là những đặc điểm nằm bên trong viên kim cương
1.2. Nguyên nhân hình thành tạp chất kim cương là gì?
Nguyên nhân tự nhiên (đến từ quá trình hình thành kim cương):
Nguyên tử lạ (trace elements): Những nguyên tử như Nitơ, Bo thay thế một phần nguyên tử carbon trong cấu trúc tinh thể.
Sự thay đổi áp suất hoặc nhiệt độ: Làm gián đoạn quá trình kết tinh, từ đó hình thành các vết nứt, vùng biến dạng tinh thể (graining).
Khoáng chất khác bị mắc kẹt: Các tinh thể nhỏ như garnet, spinel hoặc thậm chí một viên kim cương khác bị bao quanh trong quá trình phát triển.
Tăng trưởng không đồng đều: Gây hiện tượng như sợi xoắn (twinning wisp), đám mây (cloud) hoặc bao thể phân lớp.
Nguyên nhân bên ngoài (sau khi hình thành):
Tác động vật lý (va đập, rơi, trầy xước): Tạo ra các tì vết như mẻ (chip), vết xước (scratch), mài mòn (abrasion).
Cắt mài không chuẩn: Gây nên các lỗi bề mặt như đường đánh bóng (polish lines), lỗ nhỏ (pit), cạnh bị sứt (nick).
Xử lý nhân tạo (can thiệp bằng công nghệ): Các hoạt động như khoan laser để loại bỏ bao thể có thể để lại dấu vết rõ ràng dưới kính hiển vi.
Nguyên nhân xuất hiện tạp chất kim cương là do quá trình hình thành và sau khi hình thành kim cương
2. SỰ LIÊN QUAN GIỮA TẠP CHẤT (DIAMOND INCLUSIONS) VÀ ĐỘ TINH KHIẾT (CLARITY GRADE)
Tạp chất (Diamond Inclusions) và độ tinh khiết (Clarity Grade) có mối quan hệ cốt lõi trong việc định giá kim cương. Một viên kim cương càng nhiều tạp chất, hoặc tạp chất càng lớn, đậm, gần mặt trên, thì clarity grade càng thấp. Ngược lại, nếu bao thể nhỏ, mờ, nằm ở rìa hoặc khuất, thì clarity grade sẽ có khả năng cao hơn.
Điều này là do Clarity grade phản ánh mức độ tinh khiết “ít hay nhiều tạp chất” trong một viên kim cương khi nhìn dưới kính lúp 10X. Còn Inclusions (bao thể) là yếu tố chính ảnh hưởng đến độ tinh khiết.
3. SỰ KHÁC NHAU GIỮA TẠP CHẤT (DIAMOND INCLUSIONS) VÀ TỲ VẾT (BLEMISHES) CỦA KIM CƯƠNG LÀ GÌ?
Đây là 2 yếu tố chính ảnh hưởng đến độ tinh khiết (clarity) của một viên kim cương. Dù đều là “khuyết điểm”, nhưng chúng khác nhau rõ rệt về vị trí, nguồn gốc và mức độ ảnh hưởng.
Scratch (vết xước), Nick (vết mẻ), Pit (lỗ nhỏ), Polish lines (vết đánh bóng), Abrasion (mài mòn mép facet)
Thể hiện trong báo cáo GIA
Thường được vẽ trên sơ đồ nội bộ (internal)
Được ghi chú ở sơ đồ bề mặt (external)
3. 16 LOẠI TẠP CHẤT PHỔ BIẾN TRONG KIM CƯƠNG
1.1. Bearding (Râu cạnh)
Là các sợi hoặc vết nhỏ li ti giống như “râu” mọc từ girdle (đai) vào bên trong viên kim cương. Thường xuất hiện do quá trình cắt hoặc mài quá mạnh, đặc biệt là khi cắt theo phương cleavage. Nếu dày đặc, bearding có thể tạo thành vùng mờ quanh đai.
Tạp chất Bearding (Râu cạnh) trong kim cương
1.2. Bruise (Vết thâm)
Là tổn thương do va đập mạnh, gây nứt nhỏ dưới bề mặt kèm với các vi bao thể dạng feather li ti. Thường nằm gần facet edge (mép mặt giác) hoặc gần đai. Có thể ảnh hưởng đến độ bền nếu không phát hiện và xử lý đúng cách.
Tạp chất Bruise (Vết thâm) trong kim cương
1.3. Cavity (Lỗ lỏng)
Là lỗ trống lớn trên bề mặt viên đá, thường do bao thể bị gỡ bỏ trong quá trình đánh bóng hoặc kiểm soát chất lượng. Có thể dễ thấy bằng mắt thường nếu nằm gần mặt bàn (table). Dễ bám bụi hoặc dầu, làm ảnh hưởng đến vẻ ngoài.
Tạp chất Cavity (Lỗ lỏng) trong kim cương
1.4. Chip (Vết sứt mẻ)
Một mảnh nhỏ bị vỡ ra từ cạnh hoặc góc viên kim cương, thường do va đập. Không ảnh hưởng đến cấu trúc sâu nhưng làm mất đi độ hoàn hảo và giảm giá trị thẩm mỹ.
Tạp chất Chip (Vết sứt mẻ) trong kim cương
1.5. Cleavage (Cát khai)
Là một vết nứt phẳng theo mặt tinh thể yếu nhất của kim cương, có thể lan rộng nếu chịu lực, ảnh hưởng lớn đến độ bền. Đây là yếu tố rất quan trọng trong quá trình quy hoạch cắt mài vì sai hướng cát khai có thể làm nứt toàn bộ viên đá.
Tạp chất Cleavage (Cát khai) trong kim cương
1.6. Cloud (Mây)
Là tập hợp của nhiều chấm nhỏ li ti (pinpoint) nằm sát nhau, quá nhỏ để phân biệt từng chấm riêng lẻ, nhưng khi kết hợp lại tạo thành vùng mờ đục như sương. Cloud có thể ảnh hưởng đến độ trong suốt nếu nằm gần mặt bàn hoặc xuất hiện với mật độ cao.
Tạp chất Cloud (Mây) trong kim cương
1.7. Crystal (Bao thể tinh thể)
Là một khoáng chất dạng tinh thể nằm bên trong viên kim cương, có thể là tinh thể kim cương khác hoặc khoáng vật như garnet, spinel, zircon… với màu sắc và hình dạng khác nhau (trắng, đen, trong suốt…).
Tạp chất Crystal (Bao thể tinh thể) trong kim cương
1.8. Feather (vết nứt)
Là thuật ngữ chung để chỉ một vết gãy trong kim cương. Vết này thường có màu trắng và hình dáng giống như lông vũ. Nếu kéo dài đến gần bề mặt hoặc lan rộng, feather có thể ảnh hưởng đến độ bền của viên đá.
Tạp chất Feather (vết nứt) trong kim cương
1.9. Grain Center (Hình kim tập trung)
Là vùng tập trung nhỏ của sự biến dạng trong cấu trúc tinh thể kim cương. Grain Center có thể có màu trắng hoặc đậm, và đôi khi trông giống như sợi chỉ hoặc chấm nhỏ dưới kính 10X.
Tạp chất Grain Center (Hình kim tập trung) trong kim cương
1.10. Indented Natural (Vết thiên nhiên lõm)
Là phần bề mặt nguyên thủy của viên kim cương thô chưa được đánh bóng hoàn toàn, lõm xuống dưới bề mặt đã mài. Indented Natural được giữ lại trong quá trình chế tác để bảo toàn trọng lượng hoặc tính đối xứng.
Tạp chất Indented Natural (Vết thiên nhiên lõm) trong kim cương
1.11. Internal Graining (Vân bên trong)
Là các đường, góc, hoặc đường cong xuất hiện trong viên kim cương khi quan sát dưới kính phóng đại 10X, do sự phát triển không đều trong cấu trúc tinh thể. Chúng có thể có màu trắng, màu sắc nhẹ, ánh phản chiếu, hoặc làm giảm độ trong suốt.
Là một tinh thể kim cương màu trắng hoặc trong suốt trồi lên bề mặt viên đá sau khi hoàn thiện cắt mài. knot có thể làm mất độ mịn bề mặt và ảnh hưởng đến chất lượng đánh bóng.
Tạp chất Internal Graining (Vân bên trong) trong kim cương
1.12. Knot (Đốt nhỏ)
Là một tinh thể kim cương màu trắng hoặc trong suốt trồi lên bề mặt viên đá sau khi hoàn thiện cắt mài. knot có thể làm mất độ mịn bề mặt và ảnh hưởng đến chất lượng đánh bóng.
Tạp chất Knot (Đốt nhỏ) trong kim cương
1.13. Laser Drill-hole (Cải thiện độ tinh khiết bằng laser)
Là một đường hầm rất nhỏ tiếp xúc với bề mặt, được tạo ra bằng tia laser nhằm loại bỏ bao thể bên trong viên kim cương. Đây là dấu hiệu nhận biết kim cương đã qua xử lý cải thiện độ tinh khiết.
Tạp chất Laser Drill-hole (Cải thiện độ tinh khiết bằng laser) trong kim cương
1.14. Needle (Vết hình kim)
Là một bao thể dạng tinh thể dài, mảnh, trông giống như một cây kim nhỏ khi quan sát ở độ phóng đại 10X. Needle thường không gây ảnh hưởng lớn nếu xuất hiện đơn lẻ và ít nổi bật.
Tạp chất Needle (Vết hình kim) trong kim cương
1.15. Pinpoint (Chấm rất nhỏ)
Là tinh thể siêu nhỏ, nhìn như một chấm trắng hoặc đen nhỏ dưới kính 10X. Nếu Pinpoint xuất hiện một mình thì gần như không đáng kể, nhưng nếu tụ lại có thể tạo thành cloud (mây).
Tạp chất Pinpoint (Chấm rất nhỏ) trong kim cương
1.16. Twinning Wisp (Song tinh)
Là chuỗi gồm các pinpoint, cloud hoặc crystal hình thành trong vùng song tinh của kim cương, nơi cấu trúc tinh thể bị xoắn hoặc biến dạng trong quá trình phát triển. Có hình dáng như sợi mảnh, dạng lượn sóng, thường thấy ở kim cương loại IIa hoặc có biến dạng cấu trúc.
Tạp chất Twinning Wisp (Song tinh) trong kim cương
4. TẠP CHẤT ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ TRỊ KIM CƯƠNG NHƯ THẾ NÀO?
Tạp chất ảnh hưởng đến giá trị kim cương vì có tác động trực tiếp đến độ tinh khiết (clarity grade), một trong 4 yếu tố chính (4Cs) để xác định chất lượng và giá trị kim cương. Càng ít tạp chất, giá trị kim cương càng cao. Chi tiết:
Mức độ tạp chất (Clarity)
Mô tả
Giá trị kim cương
Flawless (FL)
Không có tạp chất hoặc tì vết dưới kính 10X
Giá trị cao nhất
VVS1 – VVS2
Rất ít tạp chất, rất khó thấy
Rất giá trị
VS1 – VS2
Có tạp chất nhỏ, khó thấy bằng mắt
Giá cao
SI1 – SI2
Có thể nhìn thấy tạp chất bằng mắt thường
Giá trị thấp hơn
I1 – I3 (Included)
Tạp chất rõ, ảnh hưởng đến độ sáng & độ bền
Giá trị giảm mạnh
5. TẠP CHẤT ĐƯỢC THỂ HIỆN Ở ĐÂU TRÊN GIẤY CHỨNG NHẬN KIM CƯƠNG GIA?
Trên giấy chứng nhận GIA (GIA Diamond Grading Report), tạp chất được thể hiện rõ ở 3 phần chính:
1. Clarity Grade (Mức độ tinh khiết)
Được ghi ở bên trái giấy chứng nhận, trong mục “Grading Results”. Cho biết tổng mức độ tạp chất bên trong và trên bề mặt viên kim cương, theo thang điểm từ: FL, IF, VVS1, VVS2, VS1, VS2, SI1, SI2, I1, I2, I3.
2. Clarity Characteristics Plot (Sơ đồ tạp chất)
Nội dung này chỉ có trên GIA Full Report. Phần này là hình vẽ mô phỏng viên kim cương nhìn từ trên (mặt bàn) và từ dưới (pavilion).
Các ký hiệu chuyên dụng trên Clarity Characteristics Plot sẽ cho biết:
Loại tạp chất: Feather, crystal, cloud, needle…
Vị trí: Gần mặt bàn, gần đáy, rìa…
Mức độ phủ: Tập trung hay rải rác
Màu đỏ: Inclusions (tạp chất bên trong)
Màu xanh lá: Blemishes (tì vết bề mặt)
3. Comments (Ghi chú bổ sung)
Nằm ở phần cuối phía trên trái của giấy kiểm định, ghi những đặc điểm không thể hiện bằng hình vẽ như: tạp chất quá nhỏ để vẽ, tạp chất không ảnh hưởng đến vẻ ngoài, xử lý đặc biệt như laser drill, fracture filling…
Tạp chất được thể hiện ở 3 vị trí trên giấy chứng nhận kim cương GIA
6. CÁC LOẠI TẠP CHẤT CẦN TRÁNH KHI MUA KIM CƯƠNG
Không phải tạp chất nào cũng ảnh hưởng lớn, nhưng một số loại nếu xuất hiện ở vị trí “xấu” hoặc quá rõ ràng sẽ làm giảm độ sáng, độ bền hoặc vẻ ngoài của viên kim cương đáng kể, vì thế bạn cần tránh chúng khi mua kim cương:
Feather (vết nứt): Nếu sâu, lớn hoặc nằm gần mặt bàn, có thể gây nứt vỡ, giảm độ bền.
Cavity (lỗ lỏng): Dễ bám bụi, dầu, nhìn rõ bằng mắt thường, làm giảm độ sáng và vẻ ngoài.
Chip (mẻ): Gây thiếu hoàn hảo ở rìa đá, thường là do va đập – ảnh hưởng tới tính đối xứng.
Crystal (tinh thể màu): Nếu là tinh thể màu đen (black crystal), dễ nhìn thấy và gây mất thẩm mỹ.
Cloud (mây dày đặc): Nếu quá lớn hoặc nằm ngay dưới mặt bàn, khiến kim cương mờ đục, kém lấp lánh.
Knot (đốt nhỏ trồi lên): Tạo điểm gồ ghề trên bề mặt, ảnh hưởng đánh bóng và phản xạ ánh sáng.
Twinning Wisp (song tinh): Khi quá rõ hoặc lan rộng, làm nhiễu ánh sáng, đặc biệt trong viên fancy shape.
Laser Drill-hole: Dấu hiệu đã qua xử lý, làm giảm giá trị tự nhiên và khó bảo dưỡng lâu dài.
Các loại tạp chất cần tránh khi mua kim cương
7. CÁCH SOI TẠP CHẤT TRONG KIM CƯƠNG
Để kiểm tra tạp chất (inclusions & blemishes) trong kim cương một cách chính xác, bạn cần thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ
Kính lúp 10X(tiêu chuẩn GIA): Dụng cụ cơ bản, bắt buộc cho mọi người kiểm tra kim cương.
Đèn chiếu ánh sáng trắng trung tính: Giúp nhìn rõ bên trong viên đá.
Kẹp kim cương hoặc nhíp gắp đá: Giữ viên đá cố định khi soi.
Giá đỡ hoặc nền màu tối (đáy đen): Làm nổi bật các tạp chất khi soi dưới đèn.
Bước 2: Tiến hành soi bằng kính lúp 10X đúng chuẩn
Đặt kính lúp gần mắt (~1 inch) và không di chuyển lúp.
Đưa viên kim cương lại gần lúp (chứ không phải ngược lại).
Giữ cả tay lúp và tay cầm viên đá cùng chạm nhau để ổn định tầm nhìn.
Xoay nhẹ viên kim cương qua các góc để soi đủ các mặt:
Từ trên (face-up): Kiểm tra các tạp chất nằm dưới mặt bàn (table).
Từ bên cạnh (girdle view): Tìm feather, grain lines, hoặc cavity.
Từ đáy (pavilion): Phát hiện các bao thể chìm hoặc song tinh.
Bước 3: Quan sát kỹ những điểm sau
Loại tạp chất: Feather, crystal, cloud, knot, pinpoint…
Số lượng: Có bao nhiêu tạp chất?
Kích thước: Nhỏ mờ hay lớn rõ?
Vị trí: Trung tâm (ảnh hưởng nhiều) hay rìa (ảnh hưởng ít)?
Màu sắc: Trong suốt (ít thấy) hay đen/nâu (rất dễ lộ)?
Cách soi tạp chất trong kim cương
8. MỘT SỐ CÂU HỎI LIÊN QUAN KHI TÌM HIỂU TẠP CHẤT TRONG KIM CƯƠNG
Các câu hỏi liên quan về tạp chất trong kim cương gồm:
8.1. Kim cương nhân tạo có tạp chất không?
Câu trả là có, kim cương nhân tạo (lab-grown diamond) cũng có thể chứa tạp chất nhưng thường là kim loại (do quá trình tạo bằng HPHT) hoặc dấu hiệu tăng trưởng nhân tạo (như vân phát sáng, kim dạng hình que…).
8.2. Các tạp chất trong kim cương có ảnh hưởng đến độ lấp lánh của nó không?
Có, nếu tạp chất nằm ngay dưới mặt bàn (table), đặc biệt là cloud, feather hoặc crystal đen sẽ chặn đường ánh sáng phản chiếu, làm giảm độ lấp lánh (sparkle). Ngược lại, nếu tạp chất nhỏ, nằm ở rìa hoặc mờ thì hầu như không ảnh hưởng đến độ sáng bóng.
Tỳ vị trí mà mức độ ảnh hưởng của các tạp chất trong kim cương sẽ khác nhau
8.3. Có phải tất cả kim cương đều có tạp chất không?
Hầu hết là có, nhưng không phải tất cả. Kim cương tự nhiên được hình thành dưới điều kiện khắc nghiệt nên rất thường xuyên xuất hiện bao thể. Nhưng vẫn có những viên kim cương Flawless (FL) hoặc Internally Flawless (IF) cực kỳ hiếm, không có tạp chất bên trong khi soi dưới kính 10X.
8.4. Tạp chất kim cương có mất đi hay nhiều hơn theo thời gian không?
Không, tạp chất trong kim cương là cấu trúc tinh thể cố định, không thay đổi theo thời gian. Chúng không biến mất, cũng không tự sinh thêm. Nhưng nếu kim cương bị tác động vật lý bên ngoài (va đập, mẻ, sứt…) thì có thể làm xuất hiện thêm blemishes như chip, scratch.
Việc hiểu rõ tạp chất trong kim cương giúp bạn nhận biết được giá trị của kim cương khi mua hàng. Hy vọng những thông tin mà Tierra Diamond cung cấp sẽ giúp bạn chọn được một viên kim cương phù hợp với mình nhé!